Agroturystyka staje się coraz popularniejszą formą wypoczynku, jednak pamiętać należy, że dla właścicieli gospodarstw agroturystycznych działalność ta może nie być obojętna podatkowo. Podejmując decyzję o rozpoczęciu świadczenia usług agroturystycznych warto zapoznać się z możliwościami rozliczenia z fiskusem, formami opodatkowania czy też warunkami zwolnienia podatkowego.

Zgodnie z treścią art. 21 ust. 1 pkt 43 ustawy z dnia 26 lipca 1991 o podatku dochodowym od osób fizycznych, wolne od podatku dochodowego są dochody uzyskane z tytułu wynajmu pokoi gościnnych, w budynkach mieszkalnych położonych na terenach wiejskich w gospodarstwie rolnym, osobom przebywającym na wypoczynku oraz dochody uzyskane z tytułu wyżywienia tych osób, jeżeli liczba wynajmowanych pokoi nie przekracza 5. Zwolnienie to uzależnione jest więc od spełnienia łącznie kilku warunków, a mianowicie:

- najem musi dotyczyć pokoi gościnnych znajdujących się w budynkach mieszkalnych,

- budynki, w których pokoje przeznaczone są na wynajem, położone są na terenie wiejskim w gospodarstwie rolnym,

- przedmiotem usług musi być najem pokoi gościnnych osobom przebywającym na wypoczynku,

- liczba wynajmowanych pokoi nie przekracza 5.

Ponadto, przytoczony przepis stanowi, że jeżeli spełnione są powyższe warunki, również dochody uzyskane z tytułu wyżywienia tych osób, którym wynajęto pokoje, nie podlegają opodatkowaniu.

Gospodarstwo rolne

Ustawodawca posługuje się pojęciem gospodarstwo rolne i odsyła w art. 2 ust. 4 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych do znaczenia tego pojęcia w rozumieniu przepisów ustawy o podatku rolnym. Zgodnie z definicją zawartą w art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 15 listopada 1984 roku o podatku rolnym, gospodarstwem rolnym jest obszar gruntów o łącznej powierzchni przekraczającej 1 ha lub 1 ha przeliczeniowy, stanowiący własność lub znajdujący się w posiadaniu osoby fizycznej, osoby prawnej albo jednostki organizacyjnej, w tym spółki nie posiadającej osobowości prawnej.

Nie będą więc korzystały ze zwolnienia dochody uzyskiwane z gospodarstw rolnych znajdujących się na terenach miejskich, bowiem z literalnego brzmienia przepisu podatkowego wynika, że zwolnienie podatkowe odnosi się wyłącznie do gospodarstw rolnych znajdujących się na terenach wiejskich.

Rolnik

Także ustawa o swobodzie działalności gospodarczej zawiera wyłączenie, zgodnie z którym rolnik, który wynajmuje pokoje letnikom i oferuje posiłki, nie musi rejestrować się w gminie jako osoba prowadząca działalność gospodarczą. W tym miejscu pojawia się jednak problem, bowiem ustawodawca posłużył się pojęciem "rolnik" nie definiując go. Pomocniczo można się odwołać do definicji rolnika indywidulanego zawartej w ustawie o kształtowaniu ustroju rolnego, która definiuje rolnika jako osobę fizyczną, będącą właścicielem lub dzierżawcą nieruchomości rolnych o łącznej powierzchni użytków rolnych nieprzekraczających 300 ha, a ponadto prowadzącą osobiście gospodarstwo rolne, posiadającą kwalifikacje rolnicze oraz zamieszkałą w gminie, na której obszarze jest położona jedna z nieruchomości rolnych wchodzących w skład gospodarstwa.

Zakres wyłączenia przewidziany w art. 3 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej dotyczący tylko rolników oznacza, że nie ma wyłączenia spod rządów tej ustawy dla innych osób fizycznych mieszkających na wsi. Ten zapis jest w literaturze oceniany negatywnie.

Nie spełnienie warunków do zastosowania zwolnienia podatkowego lub świadczenie usług w miastach spowoduje, że działalność agroturystyczna będzie opodatkowana bez względu na to, czy wykonywana jest w ramach działalności gospodarczej czy poza nią.

Podatki i rozliczenia

Pozarolniczą działalnością gospodarczą jest działalność zarobkowa wykonywana w sposób zorganizowany i ciągły, prowadzona we własnym imieniu i na własny rachunek. Oprócz zasad ogólnych (opodatkowania według skali podatkowej), czy też opodatkowania 19 % podatkiem liniowym można wybrać sposób opodatkowania w formie ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych albo karty podatkowej na zasadach określonych w ustawie z dnia 20 listopada 1998 roku o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne (Dz. U. Nr 144, poz. 930 z późn. zm.).

Wynajem w ramach pozarolniczej działalności gospodarczej na zasadach ogólnych, czy też w formie 19% podatku liniowego, wymaga zgłoszenia do ewidencji działalności gospodarczej. Ponadto zobowiązuje do prowadzenia podatkowej księgi przychodów i rozchodów oraz składania comiesięcznych deklaracji odpowiednio PIT-5 i PIT-5L. Pod pewnymi warunkami podatnicy moga korzystać z uproszczonej formy wpłacania zaliczek. Natomiast po zakończeniu roku podatkowego do dnia 30 kwietnia następnego roku obowiązani są do złożenia zeznania rocznego PIT-36 i odpowiednio PIT-36L.

Z kolei przy wyborze opodatkowania działalności gospodarczej w formie ryczałtu ewidencjonowanego stawka ryczałtu podlegająca comiesięcznej wpłacie wynosi 17% uzyskanego przychodu. Wpłata podatku następuje na rachunek urzedu skarbowego do dnia 20 dnia następnego miesiąca, a za grudzień w terminie złożenia zeznania rocznego. Pod pewnymi warunkami podatnicy mogą korzystać z kwartalnej formy wpłacania ryczałtu. Zeznanie roczne składa się na formularzu PIT-28 w terminie do dnia 31 stycznia następnego roku podatkowego. Przy wyborze tej formy opodatkowania nie ma natomiast obowiązku prowadzenia ksiąg a jedynie ewidencji przychodów.

Kolejną formą opodatkowania przychodów z tytułu wynajmu pokoi w ramach działalności gospodarczej jest opodatkowanie w formie karty podatkowej. Załącznik Nr 4 do ustawy z dnia 20 listopada 1998 roku o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne (Dz. U. Nr 144, poz. 930 z późn. zm.) określa możliwość zastosowania tej formy opodatkowania dla usług hotelarskich polegających na wynajmie pokoi gościnnych i domków turystycznych (w tym wydawanie posiłków), jeżeli łączna liczba pokoi (w tym także w domkach turystycznych) nie przekracza 12.

Załącznik Nr 4 zawiera miesięczne stawki podatku w złotych w zależnosci od liczby mieszkańców w danej miejscowości. I tak w miejscowości o liczbie mieszkańców do 5.000 stawka podatku (rok 2006) wynosi od 52 zł do 115 zł, w miejscowości o liczbie mieszkańców ponad 5.000 do 20.000 stawka podatku wynosi od 94 zł do 201 zł, a w miejscowości o liczbie mieszkańców powyżej 20.000 stawka podatku wynosi od 180 zł do 360 zł. Konkretną wysokość podatku opłacanego w tej formie określi w decyzji naczelnik urzędu skarbowego.

Wybór opodatkowania w formie karty podatkowej powoduje, że przedsiębiorca nie ma obowiązku prowadzenia jakichkolwiek ksiąg, nie może pomniejszać przychodu o poniesione koszty, nie składa comiesięcznych deklaracji podatkowych. Podatek płatny jest do dnia 7 każdego miesiąca za miesiąc ubiegły, a za grudzień do do 28 grudnia roku podatkowego. Natomiast po zakończeniu roku podatkowego, w terminie do 31 stycznia następnego roku podatkowego składa roczną deklarację PIT-16A o wysokości składki na ubezpieczenie zdrowotne, zapłaconej i odliczonej od karty podatkowej w poszczególnych miesiącach roku podatkowego.

Poza działalnością gospodarczą wynajmujący może wybrać jedną w dwóch form opodatkowania: zasady ogólne (opodatkować dochody według skali podatkowej) lub ryczałt.

W pierwszym przypadku nie ma konieczności prowadzenia podatkowej księgi przychodów i rozchodów, nie zwalnia to jednak z obowiązku składania comiesięcznych deklaracji PIT-5 i wpłacania należnego za dany miesiąc podatku. Tak jak w przypadku osób prowadzących działalność gospodarczą na zasadach ogólnych po zakończeniu roku podatkowego do dnia 30 kwietnia następnego roku należy złożyć zeznanie roczne. Natomiast w odniesieniu do ryczałtu, wynajmujący nie ma obowiązku prowadzenia ewidencji przychodów, ani ewidencji wyposażenia. Stawka podatku wynosi 8,5% w odniesieniu do przychodu stanowiącego równowartość 4.000 euro (w 2006 roku jest to kwota 15.666,40 zł), a w przypadku przekroczenia progu 4.000 euro stawka podatku wzrasta do 20%. Podatek płatny jest do dnia 20 następnego miesiąca, a za miesiąc grudzień w terminie złożenia zeznania rocznego. Zeznanie roczne należy złożyć, tak jak w przypadku osób prowadzących działalność gospodarczą opodatkowaną w formie ryczałtu ewidencjonowanego, do dnia 31 stycznia następnego roku.

Katarzyna Sokołowska, ekonomista /podatki.pl/